REISVERSLAG: Driemaal is scheepsrecht? (28/01 – 07/02/2019)

Geschreven door: Hans Van Loy – Els Lavrysen

Maandag 28 januari Bijna dag op dag een jaar na onze eerste reis naar Wit-Rusland staan we weer voor de balie van Belavia in de luchthaven van Charleroi. Dit keer alleen, de andere reisgezellen wachten ons op in Minsk: Gerard en Yvonne uit Nederland en Cordula, een Oostenrijkse fotografe. Een taxichauffeur brengt ons tot aan de rand van het grote bos, waar we worden opgepikt door Vadim en Maximilian, een Duitse vrijwilliger. Jan van Wild Naliboki en Ira wachten ons op in Naust. Het is de voorbije dagen koud geweest, tot -22°C en er is bijna dagelijks verse sneeuw gevallen. De temperatuur is ondertussen weer gestegen tot -9°C.

Dinsdag 29 januari Vandaag een rustige dag om te wennen. De eerste stop is aan de rand van de open velden. Vorig jaar ontdekten we hier een plek waar lynxen regelmatig komen markeren. Uit de beelden op de cameraval blijkt dat enkele uren geleden een gekende mannetjeslynx hier gepasseerd is op zijn ronde. Eerste foto meteen lynx, een leuk begin! Bij een volgende stop ontdekt Cordula een dwerguil in de top van een boom. Hij stoort zich totaal niet aan onze aanwezigheid en laat zich goed bekijken. Het eerste eland van de reis verdwijnt even later snel tussen de bomen. Altijd leuk om te zien. ’s Middags lunchen we in het gastenverblijf van Naust. Na de middag vertrekken we te voet naar de Vol’ka rivier achter het veldstation. We volgen de rivier stroomafwaarts over het ijs. Een otterfamilie houdt hier op enkele plaatsen het ijs open. Er ligt een verse spraint en wat resten van de laatste maaltijd. Vadim heeft hier ooit een kijkhutje gebouwd, maar een bever moet gedacht hebben dat het een opslagplaats was: het zit bijna tot de nok volgestouwd met takken. In de verse sneeuw kruisen we sporen van otters, Amerikaanse nerts, bunzing, woelrat, sneeuwhaas, … Op een gegeven moment stuiten we op de resten van een edelhert, dat ten prooi gevallen is aan wolven. Het indrukwekkende gewei steekt donker af tegen de sneeuw. Verder rest er enkel de ruggengraat.

Woensdag 30 januari De Biarezina meandert wild en vrij doorheen Nalibokiwoud. De rivier en de bossen langs haar oevers zijn prachtig. Het gebied is niet alleen erg in trek bij de plaatselijke fauna, ook vissers komen graag in de zijarmen (ijs)vissen. Ze zien hier regelmatig een roedel passeren, bestaande uit een paar zwerfhonden en een of twee wolven. Cordula nestelt zich een paar uren langs de rivier in de hoop iets voor haar lens te krijgen. Ze slaagt erin een van de honden, of wolf-hond-hybride, te fotograferen. Jan en Maximilian tracken vandaag een lynxenfamilie. Maximilian vindt de resten van een hertenkalf dat door de lynxen helemaal is opgepeuzeld. In de ruime omgeving van de plek staan honderden poezenpoten in de sneeuw. Gerard, Yvonne, Vadim en wij controleren nog enkele cameravallen. Een van de locaties is bijzonder interessant omdat een wolf heeft geprobeerd om de geur op het paaltje, waar lynxen frequent markeren, te verwijderen. Op beelden die hier eerder werden gemaakt is te zien hoe de wolf gefrustreerd aan het paaltje knaagt. Uit de nieuwe beelden blijkt dat de lynxen zich hierdoor niet laten afschrikken. Zeker vijf verschillende lynxen passeerden hier sindsdien. Meteen rijpt er een blogpost in het hoofd van Vadim: “lynx media and wolf protest!” We hangen cameravallen op enkele nieuwe locaties. Vadim wil graag beelden van een lynx die in een boom klimt, die wordt gebruikt voor zgn. territorial calls: mannetjeslynxen zouden graag in hoge, opvallende bomen kruipen om vanuit die hoge positie te laten horen wie de baas is. Op verschillende geschikt lijkende bomen, vnl. grove dennen, worden recente krabsporen gevonden waaruit kan worden afgeleid dat deze worden gebruikt door lynxen. Hopelijk lukt het om er een op foto te krijgen. Wanneer Vadim ’s avonds nog snel een camera gaat hangen, kruist een boommarter zijn pad in het licht van zijn koplamp.

Donderdag 31 januari ’s Morgens rijden we in alle vroegte richting open velden waar regelmatig wisenten komen foerageren. Vijf stieren tekenen present. We wachten tot het wat lichter wordt en rijden dichterbij voor een paar foto’s. Zo dichtbij is pas goed zichtbaar hoe gespierd deze enorme kolossen zijn. Er lopen er een honderdtal rond in het Nalibokiwoud.

We rijden verder naar een plek waar Vadim, Ira en Maximilian vorig jaar lynxkittens vonden. Er hangt een cameraval in de buurt die prachtige beelden heeft gemaakt van een mannetjeslynx. Op een open plek vlakbij stuiten we op heel verse sporen van een lynx en haar twee kittens. Ze moeten hier op uitkijk gezeten hebben toen we passeerden. We lopen de rand van de kapvlakte langs om hun sporen terug te vinden, maar kruisen enkel wat oudere sporen van het mannetje op de cameraval. Met andere woorden: moederlynx en kroost hebben zich hier ergens verstopt. Het heeft weinig zin om ze te gaan zoeken. Ze zouden ongetwijfeld ongezien kunnen ontkomen (slim als ze zijn), en dan storen we hen ook te erg. Zo dichtbij, maar toch niet te zien …

Vrijdag 1 februari Twee raven vliegen op uit de kant van de weg. Er ligt een stuk hertenpels. In de berm en de rand van het bos liggen nog meer resten van het kadaver. De poten, pels en kop liggen tientallen meters uit elkaar. Hier is recent een hert ten prooi gevallen aan wolven! Op de weg vinden we verse sporen van vier wolven. Een eind verder een verse drol. We hebben ze waarschijnlijk net opgejaagd…

Enkele kilometer verderop zien we de eerste zeearenden van de trip. In een veld foerageren een tiental korhoenmannetjes. Eén heeft al lentekriebels en spreidt zijn liervormige staart. Tijdens de lunch (eitjes op het kampvuur) worden we verrast door een korte maar hevige sneeuwbui. Dikke vlokken dwarrelen als watten uit de immer grijze lucht. Stil en sprookjesachtig.

Na de lunch bezoeken we nog een gebied waar Vadim vorig jaar de territorial call van een lynx hoorde. We hangen er een cameraval op. Als we terugkeren naar de auto’s zien we aan de sporen in de sneeuw dat een lynx op ons spoor is gebotst en het een stukje heeft gevolgd. Hij hoorde ons echter aankomen en verdween met een paar sprongen in het bos. Zonder dat we hem zagen. Ze hebben hun naam van spook van het bos echt niet gestolen. Zijn verse sporen in onze voetstappen. Net gemist. Opnieuw….

Zaterdag 2 februari Ik ga vandaag met Jan en Maximilian op pad langs de Biarezina, op zoek naar verse sporen van de lynxenfamilie die eerder het hertenkalf doodde. Verse sporen vinden we helaas niet. Wel vinden we een ouder spoor van een mannetjeslynx, met enkele mooie markeerplaatsen en een rustplaats met een mooi uitzicht op de rivier. Stel je voor dat je op de andere oever staat en de lynx hier zo ziet zitten… Een Amerikaanse nerts (of was het toch een otter?) verdwijnt veel te snel tussen het riet en de struiken en laat zich niet meer zien. Els en Cordula zijn samen op pad in een verlaten turfwinning, in de hoop wat beestjes voor de lens te krijgen. Cordula ziet hoe een Amerikaanse nerts een vis verorbert, en Els ziet nog een eland. Gerard, Yvonne en Vadim controleren cameravallen in het leefgebied van mannetjeslynx Kazimir. Ze vinden weer heel verse sporen; Kazimir heeft zich ongezien uit de voeten gemaakt. Derde keer net niet... ’s Avonds zien Els en Cordula nog een otter aan de Biarezina, maar hij verdwijnt snel weer onder het ijs.

Zondag 3 februari Vanmorgen starten we wat later. Cordula probeert de otter te fotograferen. Een groot mannetje verschijnt op dezelfde plek als gisteren, maar is al even snel weer weg. Els en ik maken een klein wandelingetje langs de rivier en kruisen de sporen van een lynx die hier afgelopen nacht of de nacht ervoor is gepasseerd. Op nauwelijks 100 m van onze slaapplaats, geweldig toch! Na de middag verkennen we het zuidelijk deel van Naliboki: een dorpje met ooievaarskolonie in eeuwenoude eiken, de Nyoman rivier, ... We slapen in het tweede field station, een klein huisje met een paar grote kachels en wat bedden en matrassen. Ira is er niet om te koken, maar de aardappelen in de schil, de kip en worstjes smaken heerlijk. En niet te vergeten, de champagne, bier en kruidenlikeur! Boezma! Vadim is helemaal in zijn element, en de straffe verhalen komen boven.

Maandag 4 februari ’s Morgens maken we een hele rit door de open velden in het zuidoosten van Naliboki. Een dood paard, dat als lokaas moet dienen om wolven te schieten, trekt vooral veel raven aan en een enkele zeearend en steenarend. We zien ook verschillende ruigpootbuizerds, klapekster, een vos, groepjes reeën, edelherten, korhoenen, goudvinken, barmsijzen, wilde zwaan enz. En verse sporen van wolven.

Hoewel het goed aan het dooien is, is het toch behoorlijk koud. Er waait een kille wind. Na een snelle lunch reppen we ons richting old growth, een stuk oud bos met een flink aantal indrukwekkende bomen. De verjonging van de eiken gebeurt hier echter maar moeizaam en de reden is al snel heel duidelijk. Rond elke oude eik is de bodem helemaal opengekrabd door reeën en edelherten op zoek naar eikels.

Dinsdag 5 februari Door de dooi van de voorbije dagen en de vrieskou ’s nachts ligt de weg naar Naust er op sommige plaatsen heel slecht bij. Om hem weer enigszins berijdbaar te maken, bewerken we de slechtste stukken met bijlen, spades en stangen. Voor alles een eerste keer in Naliboki, want dit hebben Jan en Maximilian ook nooit eerder gedaan hier.

We controleren en herstellen ook nog andere moeilijke passages van de toegangsweg, zodat we donderdag zeker niet te veel tijd verliezen als we naar de luchthaven moeten. Een diepe kuil in de weg vullen we op met takken. Als ik er per ongeluk mijn voet in zet, komt het water maar net onder de rand van mijn laars. Stel je voor dat je hier met je auto in knalt… We doen in de buurt nog een fikse wandeling. De groep splitst zich: Gerard, Yvonne, Els en ik wandelen een heel eind door een gevarieerd gebied met open veldjes, kleine bosjes en struweel en kanaaltjes. We zien een everzwijn vlakbij het pad oversteken en horen een stevige plons in het riet. Wat verderop vinden we verse sporen van otter en we volgen een tijdlang de sporen van twee wolven op het pad. Cordula probeerde voor de derde dag op rij de otter aan Naust. Hij liet zich weer zien, maar was weer even snel weg. Slim beest.

Woensdag 6 februari Vandaag naar een gebiedje ten zuiden van de Biarezina cameravallen checken. Vadim toont ons een beverburcht die vorig jaar is opengehaald door een beer. De beer zou nu in de buurt zijn winterslaap houden; we horen hem nog net niet snurken. Op de camera’s staan leuke foto’s van elanden, vos en wolven. Na de middag hangen Vadim, Jan en Maximilian nog een cameraval aan een rustplaats van lynx. We genieten nog van de rust en de stilte op onze laatste dag.

Donderdag 7 februari Om 2 uur gaat de wekker al. We nemen afscheid van Ira en Maximilian. Als we in de gate wachten op onze vlucht, zien we hoe de zon opkomt in een heldere hemel. De eerste zon van de trip. Was het een geslaagde trip? Absoluut. Kriebelt het om nog eens terug te gaan? Zeker weten. Derde keer, goede keer voor die mysterieuze poes?

Zoogdieren gezien: ree, edelhert, eland, wisent, everzwijn, vos, otter, Amerikaanse nerts, boommarter, hond/hond x wolf.

Vogels gezien/gehoord: zeearend, steenarend, ruigpootbuizerd, buizerd, raaf, wilde eend, wilde zwaan, barmsijs, korhoen, hazelhoen, grote bonte specht, zwarte specht, middelste bonte specht, koolmees, pimpelmees, matkop, kuifmees, staartmees, zwarte mees, kortsnavelboomkruiper, boomklever, pestvogel, dwerguil, bosuil, sijs, geelgors, goudvink, klapekster, gaai, grote lijster, kramsvogel

Op cameraval: wolf, lynx, eland, ree, edelhert, everzwijn, otter, boommarter, vos, Amerikaanse nerts, bunzing, hermelijn, rode eekhoorn

Sporen: wolf, lynx, vos, wasbeerhond, ree, edelhert, wisent, eland, everzwijn, otter, Amerikaanse nerts, boommarter, bunzing, hermelijn, wezel, woelrat, bever, sneeuwhaas, rode eekhoorn, auerhoen, hazelhoen