Het sneeuwt wanneer we vanop de luchthaven in Charleroi opstijgen. Zou het ook in Wit-Rusland sneeuwen? Zou het er koud zijn? En hoe moeten we ons het Wit-Russische landschap voorstellen? En de mensen? We zijn erg benieuwd! En wij zijn Pepijn, die voor Wild Naliboki deze trip begeleidt, Sam & Erica, Bernd, Laure en Els & Hans. In Minsk worden we hartelijk ontvangen door Vadim, Ira en hun schattig zoontje Vincent. Onze rugzakken verdwijnen in de aanhangwagen en wij kruipen in de Lada Niva’s, op weg naar Naust Eco Station! Wanneer we een hele poos later de hoofdweg verlaten en het Naliboki bos inrijden, duurt het niet lang of we zien verse sporen van een wolf op de weg. Zalig, dat belooft voor de komende dagen! We verblijven in het gastenverblijf dat Vadim zelf heeft gebouwd. Ira zorgt voor ons ontbijt en avondeten, zorgt ’s avonds dat de houtkachels branden en op verzoek kunnen we ook gebruik maken van de sauna. We komen absoluut niets tekort!

Vrijdag 2/02

Het is donker als we vertrekken. Voor sommigen is het duidelijk nog te vroeg, maar we hebben wel veel zin om het bos te gaan verkennen. Vadim rijdt voorop, Bernd volgt in de tweede auto. Het eerste dier dat we op onze triplist kunnen noteren is een sneeuwhaas, die als een wit spook door het donkere bos loopt. We zien ook de eerste reeën en edelherten. Vadim leidt ons naar een open gebied, waar hij wisenten denkt te kunnen vinden. En effectief, in de verte zien we vier schimmen in de schemering. Deze Europese bizons zijn echt enorm indrukwekkende beesten. Een beetje verder zitten een paar korhoenen in de berken te snoepen van de knoppen. Een groepje geelgorzen laat zich fraai bekijken. Tijdens onze eerste wandeling in het bos vinden we sporen van wolf, lynx, wasbeerhond, vos en wisent, allemaal op hetzelfde bospad! Voor de lunch rijden we een doodlopende bosweg in. Ook hier zijn er verse sporen van een lynx. Op vraag van Vadim verzamelen we droge takken om een vuurtje te maken. Niet eenvoudig in een kletsnat bos, maar even later staat er een pan met eitjes te pruttelen op het vuur. Met wat brood, kaas en droge worst erbij smaakt het heerlijk. Een tas hete thee en een paar koekjes is een fijne afsluiter. Na de lunch duiken we het bos in om enkel cameravallen te gaan controleren die Vadim er eerder heeft geïnstalleerd. Hij toont ons plekjes waar wolven en lynxen graag komen rusten. Een van de camera’s hangt op een plaats waar in het verleden al enkele elanden werden gedood door wolven. Hier en daar liggen nog een paar botten als stille getuigen. Stel je voor dat Vadim erin slaagt een aanval op camera te registreren… Er zijn een heleboel kanaaltjes in het gebied. Als het lang genoeg gevroren heeft, vriezen ze toe en kan je over het ijs wandelen. Maar vandaag vriest het zelfs niet. Toch moeten we erover geraken. En het eerste kanaaltje is nogal breed… er is geen brug, alleen een omgevallen berk. Met de nodige bibber in de benen geraken we allemaal droog aan de overkant. We controleren een andere camera die opgesteld staat aan een boom die door een lynx wordt gebruikt als uitkijkpunt. We zien sporen van een lynx op een rustplek vlakbij, maar er staan helaas geen foto’s op de camera. We zien wel twee wilde zwanen, een mooi gekleurd mannetje (Noordse) goudvink en een witrugspecht. Wanneer we terugrijden naar het huis, spotten we ons eerste eland. Een machtige elandstier verdwijnt tussen de bomen. Of toch niet helemaal. Zijn kop zien we niet meer, maar zijn gewei steekt aan beide kanten van de boom uit. Als we thuiskomen, heeft Ira de kachels al aangemaakt. Het doet wel deugd om even iets anders aan te trekken en te genieten van een heerlijk avondmaal. Buiten roept een bosuil.

Zaterdag 3/02

Vandaag wandelen we in een gebied waar in de winter een roedel van vijf wolven verblijft. We controleren enkele cameravallen, maar hebben nog geen geluk voorlopig. Het is kwestie van tijd voor we ze op de foto zullen zien! Vadim toont ons enkele oude wolvenholen. Wolven blijken een voorkeur te hebben om niet te ver van een weg of pad te nestelen. Ze gebruiken vaak dezelfde paden en wegen als wij. De kans om een wolf te zien is dus groter als je de wegen volgt. We gaan in de namiddag nog op zoek naar wisenten, maar ze zijn in geen velden of wegen te bespeuren. Wel zien we nog een vos, vlak naast de weg. Blijkbaar worden vossen tegenwoordig vaker gezien in open gebieden. Lynx is een belangrijke predator van vossen. Omdat lynxen zich zelden in grote open gebieden wagen, is het in de open gebieden dus veiliger voor vossen. In de avondschemering wordt er nog een glimp opgevangen van een bizon en twee elanden laten zich mooi bekijken. ’s Avond krijgen we het gezelschap van Erica. Zij kwam later omwille van haar examens.

Zondag 4/02

Het kwik is vannacht gezakt. Er staat bovendien een ijzige wind. De ochtend begint met enkele elanden in het bos: een groepje van drie, een vrouwtje met kalf en tenslotte een stier zonder gewei deze keer. Het zijn eigenlijk best wel bizarre wezens, met hun grote kop, lange poten en grappig loopje. Een mooi mannetje auerhoen op de weg is een leuke verrassing. Vandaag controleren we een aantal camera’s in een primair bos. Op de weg ernaartoe passeren we een vallei waar gewoonlijk veel wilde zwanen en soms ook zeearenden pleisteren. Maar vandaag is er niet veel te beleven. Er zitten een paar zwanen op het weinige open water dat er nog is. De wind maakt het bovendien niet aangenaam om hier te lang te blijven. De wandeling naar het oude bos gaat over deels bevroren kanalen. We begeven ons letterlijk op dun ijs… Soms kraakt het onheilspellend. Om de laatste meters naar de oever te overbruggen, gebruiken we een boom die door bevers werd om geknaagd.
Het bos is echt indrukwekkend: oude, bemoste bomen, dikke boomstammen her en der op de grond. Wanneer Vadim hier begint te vertellen over zijn ervaringen, lijkt het bos wel tot leven te komen. Een nieuwsgierige uil kijkt Els aan vanuit zijn hol, maar vliegt weg als hij de hele groep ziet. Een bosuil of was het toch een Oeraluil? Voor we terug aan de auto’s zijn, moeten we nog enkele kanaaltjes oversteken. Als de bevers geen boom hebben omgelegd voor ons, doet Vadim het maar zelf. Spijtig genoeg verliest Laure op een gegeven moment haar evenwicht en valt in het water. Dit is dus waarom we plastic zakken en droge sokken moeten meepakken. Een beetje verder zakt ook Vadim door het ijs. Een droge broek meenemen is dus ook handig.

Maandag 5/02

Vanochtend zijn we iets later weg dan gepland. De kans om iets te zien is hierdoor helaas wat kleiner. Maar we blijven geconcentreerd speuren! Een van de eerste sporen die we op de weg vinden, zijn die van een wolf… vers.! Plots ziet Els een eindje verder op de weg een donker beest in een flits in de kant verdwijnen. Het ging te snel om het met zekerheid te herkennen. Was het de wolf of een toch een donkergekleurde ree? Niet helemaal zeker rijden we naar de plek. We zien enkel sporen van een wolf. Waauw, Els heeft net een wolf gezien! Vadim kent het dier: het is een eenzame wolf, een redelijk donkere, die hier wel vaker rondhangt. Het was van november geleden dat hij hem nog had gezien. Vandaag gaan we een hele dag op pad in het leefgebied van Kazimir, een van de mannetjeslynxen die Vadim volgt. Het is nog kouder dan gisteren, maar de wind is gaan liggen, waardoor het aangenamer aanvoelt. Bovendien is het makkelijker om over de bevroren kanaaltjes te lopen. Het is ook wel leuk om zoveel sporen te zien in de sneeuw. Dieren die je normaal niet snel te zien krijgt, geven nu een inkijk in hun leven: een wezel die met een gevangen muis voorbijkwam, een boommarter die een omgevallen boom gebruikt om zich te verplaatsen, verse sporen van een otter die uit het water op het ijs klom… Geweldig boeiend om te zien! Wanneer het donker wordt zijn we nog altijd aan het stappen. Buiten onze voetstappen in de sneeuw is het stil. Er is geen zuchtje wind. Een ideaal moment om wolven te horen huilen. Vadim maakt zich klaar en begint te huilen. Hij gebruikt deze techniek ook in zijn onderzoek om roedels te lokaliseren. Heel ver weg lijkt een antwoord te komen, maar het is te ver om echt zeker te zijn. Als we uiteindelijk aan de auto staan, hebben we meer dan 20 km op de teller staan. ’s Avonds laat roept er een Oeraluil aan het gastenverblijf.

Dinsdag 6/02

Er is afgelopen nacht nog wat sneeuw bijgevallen. De omstandigheden om sporen te volgen zijn nu goed genoeg, zodat Pepijn vandaag in zijn eentje op pad gaat op zoek naar sporen van lynx. De rest van de groep gaat met Vadim mee om een paar cameravallen te installeren.

Woensdag 7/02

De wereld vanmorgen lijkt wel een sprookje: verse sneeuw, de zon die opkomt in een blauwe hemel. Eerst checken we enkele open stukken in de buurt van Naust. Een vosje ligt opgekruld te slapen in een veld. Een Amerikaanse nerts steekt achter onze rug de weg over (en doet dat opnieuw wanneer we wel allemaal kijken). De omstandigheden zijn nog beter dan gisteren, dus gaat Pepijn weer op pad. We laten hem achter bij de sporen van een moederlynx (Vieranika) en haar twee kittens. De sporen waren er gisteravond nog niet toen we hier langskwamen, dus veel verser dan dit gaan we ze niet vinden. Het lijkt ons wel zalig om ook eens te snowtracken. Zo helemaal alleen in het bos, met enkel de stilte en de geluiden van de wildernis rondom ons. Pepijn volgt de sporen tegen de richting. Op een gegeven moment stopt Vadim en komt vragen of iemand zin heeft om de sporen in de andere richting te volgen. Dat moet hij geen twee keer vragen! Een beetje onvoorbereid, maar vol spanning, beginnen we met ons tweetjes de sporen te volgen. In de rugzak hebben we wat brood en kaas gestopt en lucifers voor het geval we in het water zouden vallen. We spreken af om rond 18 uur terug aan de auto te staan. Om die terug te vinden moeten we ‘gewoon’ onze sporen maar in de tegenrichting volgen. Voor de zekerheid markeren we de plaats toch in onze telefoon. Lynxen volgen niet altijd de gemakkelijkste paden: ze wandelen over ijs waar wij doorheen zakken, ze kruipen door lage struiken en springen over beken en kanaaltjes waar wij moeilijk over geraken. Maar de sporen van Vieranika en haar kittens zijn duidelijk zichtbaar en gemakkelijk te volgen. We zien waar de moederlynx gemarkeerd heeft. Een van de kittens is blijkbaar wat avontuurlijker dan de ander en wijkt geregeld af van het spoor van de moeder. Maar de sporen komen altijd weer samen. Na een tijdje botsen we op wolvensporen die van de andere kant de lynxensporen kruisen. Het is een moerassig gebiedje, niet helemaal bevroren en de sporen zijn niet overal duidelijk. We raken het lynxenspoor kwijt, maar uiteindelijk vindt Hans het juiste spoor weer. Op een gegeven moment staan we op een kleine verhoging in het terrein. We hoorden en zagen al een koppel raven in de buurt. Plots fluistert Els: “Hans, daar staat iets...” Honderd meter voor ons zien we, deels verborgen tussen de bomen, een roodbruine rug en de basis van een borstelige staart. Het is geen hert of ree en al zeker geen eland. Een paar seconden verstrijken tot Els fluistert wat we allebei denken: “Hans, da’s ne wolf!” Het dier heft zijn kop op en kijkt even rond. Waauw, wat een beest! Zo’n stevige kop! “Er is er nog ene.” Een paar meter ervandaan staat nog een wolf. We blijven stokstijf staan. Af en toe heffen ze hun kop op. Soms lijkt het alsof ze ons recht in de ogen/verrekijker kijken. We staan hier gewoon naar wilde wolven te kijken, hoe graaf is dees! Een van de wolven heeft een bloederig been in zijn muil, de ribben steken wit af tegen het rode vlees. Dit is echt te zot voor woorden, die wolven zijn van een verse prooi aan het eten… Was het omdat we niet stil genoeg waren (Hans probeerde zo stil mogelijk de camera uit de rugzak te halen)? Of kwam het door het briesje dat plots opstak? Plots heffen beide wolven hun kop op, snuffelen met hun neus in de lucht en zetten het op een lopen. Hoe lang hebben we staan kijken? Drie, vier minuten, minstens. We knijpen even in elkaars arm. Was dit echt? Hoe groot is de kans dat je zoiets tegenkomt? Dit was echt een once in a lifetime experience! We gaan op onderzoek naar de prooi. Wie, wat, hoe? Het lijkt wel CSI Naliboki. De sporen van de wolven zijn heel duidelijk, maar er zijn ook lynxensporen aan het karkas. Het karkas is van een ree, het meeste is al opgegeten. De achterpoten en een van de voorpoten hangen nog aan een stuk van de borst. De kop is nergens te zien. Een paar meter verder is de plek waar de ree waarschijnlijk gedood is. Er liggen veel grijsbruine haren, bloed en resten van de ingewanden. We veronderstellen dat de ree gedood is door Vieranika terwijl de kittens uit de buurt bleven.

We sturen een berichtje naar Vadim en de anderen. Dit gaan ze zeker willen zien. Jammer dat we dit niet met de hele groep konden delen, maar de kans dat we de wolven gezien zouden hebben is dan wel heel klein. Een grote groep blijft immers moeilijker onopgemerkt. We proberen de sporen van de lynxenfamilie weer op te pikken, maar het is niet eenvoudig. De bodem is begroeid met lage struikjes waarin geen duidelijke sporen achtergelaten worden, de sporen gaan alle kanten op, kruisen die van de wolven en lijken dood te lopen aan een kanaaltje. Uiteindelijk vinden we aan de overkant van het kanaal toch weer een lynxenspoor dat we volgen. Er is een duidelijke markering met urine langs het water, en een beetje verder komt er een tweede spoor bij het eerste. We moeten echter vroeger dan voorzien terug naar de auto omdat Vadim onderweg is om een cameraval te plaatsen aan het karkas. We leiden de groep naar de plek. Pepijn vindt er onder een spar nog een plek waar een lynx heeft gelegen. Vadim legt vervolgens uit wat er volgens hem is gebeurd: Vieranika heeft hier in hinderlaag liggen wachten op een ree die ze mogelijk gezien of gehoord heeft. Zij heeft de ree gedood. De wolven zijn mogelijk de raven gevolgd toen die het karkas ontdekten. Of hoorden ze de ree schreeuwen toen ze werd gedood? Een dwerguil begint te roepen en zorgt mee voor een spannende atmosfeer. De cameraval die Vadim bij zich heeft is niet de beste die hij heeft, maar wel de enige. We zullen het hier dus mee moeten doen. Het duurt even voor hij erin slaagt om ze te doen werken, maar dankzij zijn volharding lukt het wel. Benieuwd wie er vannacht allemaal gaat verschijnen! Terwijl wij de sporen volgden, controleerden de anderen nog cameravallen waarop heel leuke foto’s stonden van een springende lynx! Ze kruisten ook het pad van een enorme wolf (zij het enkel de sporen) en ze gingen kijken bij het karkas van een dode wisent. Ze verrasten er een vos die helemaal in het karkas zat.

Donderdag 8/02

Wanneer we de volgende namiddag naar het karkas stappen, zien we sporen van wolven op de weg. Zouden ze vannacht al teruggekomen zijn? Zou er nog wel iets liggen? Voor hetzelfde geld hebben ze het karkas weggesleept en hebben we misschien geen enkele (goede) foto… Vlakbij de plek kruisen we een spoor van een wolf met een beetje bloed erlangs. De resten van de ree zijn inderdaad weg. Maar wanneer we de foto’s bekijken, zien we dat er lynxen zijn gepasseerd! Vieranika is teruggekeerd naar de prooi, amper een halfuur nadat wij er zijn weggegaan. Zou ze ons in het oog gehouden hebben terwijl wij de camera installeerden? De twee kittens verschenen een uurtje later in beeld. De laatste foto van de lynxen is drie uur na de eerste foto genomen. ’s Morgens is er nog een vos gepasseerd en een jonge havik. Maar van de wolven geen spoor. Echt wel bijzonder om zo te ervaren hoe wolven en lynxen zo met elkaar interfereren. Eerder op de dag bezochten we een gebied met een paar brede kanalen en heel veel beveractiviteit (veel dammen en enkele burchten). Een heel leuk gebied, waar Vadim al meermaals wolven en lynxen heeft gezien. Op de cameraval die er hangt, staan echt geweldige beelden van lynxen en wolven, en ook een heel grappige foto van een eland. Op het lijstje vandaag konden we nog elanden, een groepje goudvinken, korhoenen, pestvogels en een Amerikaanse nerts noteren. Stuk voor stuk mooie waarnemingen weeral. ’s Avonds wordt de groep in twee gesplitst. Vadim neemt Pepijn en ons mee om een cameraval te hangen naast het bizonkarkas. De anderen checken nog enkele open stukken op zoek naar wat herten of misschien wolf of lynx. Het kan tenslotte altijd. Wanneer we de dode wisent naderen, zien we in de schemering een andere wisent grazen in een kudde edelherten en enkele wilde zwijnen. Het is echt bijna donker. Terwijl Vadim de cameraval aan het installeren is, vraagt Pepijn ineens om heel stil te zijn. Vanuit het bos horen we wolven huilen. Twee bosuilen roepen mee. Echt een kippenvelmoment… Els eindigt die dag nog met natte voeten in een kanaal, maar wat een sfeer, wat een onvergetelijke dag weeral! Natte voeten veranderen daar niks aan.

Vrijdag 9/02

Onze laatste dag in deze wildernis. Morgen zit het er jammer genoeg weeral op. De eerste stop van de dag zijn de ondertussen welbekende velden. Er ligt een hertenpoot op de weg en er staan wolvensporen. Op de oever van het beekje waar we een paar dagen geleden een Amerikaanse nerts zagen, staan ottersporen en ligt een spraint. De volgende halte is het bizonkarkas. Maar vooraleer we daar toekomen zien we ineens een roedel wolven op de weg. Ze stoppen, kijken in onze richting en verdwijnen in het bos. Het is de beruchte roedel van negen waarover Vadim al vaak heeft verteld. We zien de wolven op de weg, zoals min of meer verwacht en de uitspraak dat je ze op elk moment van de dag kunt zien is hiermee bevestigd: het is halfeen ’s middags. Iedereen slaagt erin om de wolven te zien, behalve Pepijn… Hij is weer een hele dag op pad om sporen te volgen en te inventariseren. Hopelijk botst ook hij eens op een wolf of lynx. Geen enkel dier heeft het bizonkarkas afgelopen nacht bezocht. Althans, er zijn geen foto’s. Toen we toekwamen was er een raaf een beetje verder aan het pikken in iets dat tussen het gras lag. Een deel van de wisent, een stuk huid misschien? Als we dichterbij gaan, zijn we ontsteld door wat we zien. Het is een wolf. Doodgeschoten. Een kogel in de rechterdij, een boven in de rug. De wolf is door stropers doodgeschoten vanuit een helikopter. Onvoorstelbaar. Zo spijtig. Onze gevoelens zitten in een rollercoaster: eerst euforisch na het zien van de roedel, nu zo triest. Jammer genoeg is dit ook een deel van het leven hier.

Zaterdag 10/02

De wekker staat vroeg vanmorgen, om 3 uur. Het is nog een eindje rijden naar de luchthaven. Wat een bijzondere reis is het geweest. De hartverwarmende gastvrijheid van Vadim, Ira en hun familie is zeer bijzonder. En zoveel mooie ontmoetingen met zoveel dieren! Naliboki is echt wel een unieke omgeving. En hoewel we onze ogen openhouden tijdens de rit naar Minsk, zien we toch geen lynx meer. Je moet altijd een reden hebben om terug te gaan!

Zoogdieren gezien: wolf, ree (dagelijks), edelhert (dagelijks), eland (bijna dagelijks), wisent, vos (bijna dagelijks), sneeuwhaas, bever, Amerikaanse nerts, eekhoorn, (woel)muis spec.

Vogels gezien/gehoord: knobbelzwaan, wilde zwaan, bosuil, Oeraluil, dwerguil, pestvogel, barmsijs, sijs, geelgors, witrugspecht, grote bonte specht, zwarte specht, grijskopspecht, klapekster, buizerd, raaf, auerhoen, korhoen, pimpelmees, matkop, glanskop, kuifmees, koolmees, zwarte mees, kramsvogel, goudvink, goudhaan, kortsnavelboomkruiper, boomklever, gaai, wilde eend, grauwe gans.

Zoogdieren en vogels op cameraval: ree, edelhert, eland, wolf, lynx, vos, wasbeerhond, boommarter, eekhoorn, havik

Zoogdieren sporen: wolf, lynx, wasbeerhond, vos, Amerikaanse nerts, boommarter, wezel, otter, ree, edelhert, eland, wisent, wild zwijn, bever, (woel)muis spec.

Vorige bericht